BRUNDIBAR


ACHTERGROND

ACHTERGROND

Vlak nadat de joodse componist Hans Krása zijn kinderopera Brundibár voltooit, breekt de Tweede Wereldoorlog uit. In zijn land Tsjechoslowakije worden joden al snel opgepakt. Terwijl Krása in het Tsjechische concentratiekamp Theresienstadt wordt opgesloten, komt de opera in een joods weeshuis terecht. De kinderen oefenen een jaar lang en in 1942 gaat de opera in première in het weeshuis. Later worden ook de kinderen naar het concentratiekamp gebracht. Een vriend van Krása weet de opera het kamp binnen te smokkelen. Zo kunnen de kinderen en de componist hun optreden samen oefenen en uitvoeren.

Het leven in de meeste concentratiekampen was zwaar. Veel mensen moesten er hard werken, kregen weinig te eten en werden ziek. Voor leuke dingen was geen tijd en persoonlijke spullen, zoals speelgoed of muziekinstrumenten, moesten worden ingeleverd. Het meest berucht waren de vernietigingskampen, waar mensen in grote gaskamers om het leven werden gebracht.

Halverwege de oorlog ontstonden er steeds meer geruchten over de slechte omstandigheden in de concentratiekampen. Andere landen gingen zich zorgen maken over het lot van de mensen in de concentratiekampen. De Nazi’s wilden geen pottenkijkers en deden alsof concentratiekampen fijne plekken waren. Concentratiekamp Theresienstadt moest een modelkamp worden: een grote show voor alle nieuwsgierige buitenstaanders. De gevangenen in Theresienstadt kregen daarom af en toe toestemming om leuke dingen te doen, zoals muziek maken of voetballen. Maar als de bezoekers weer weg waren, moesten ze weer hard aan het werk.

Zo komt het dat de opera Brundibár werd toegestaan in Theresienstadt. Voor de kinderen was de opera een van de weinige lichtpuntjes in hun leven. Ze voerden de opera wekelijks uit en er werden zelfs opnames van gemaakt door de Nazi’s. De film werd gebruikt om te laten zien dat er goed werd gezorgd voor de kinderen in het concentratiekamp. Helaas was dit niet waar. De meeste kinderen uit Theresienstadt hebben de oorlog niet overleefd. De kinderopera Brundibár is een belangrijk symbool geworden voor de Tweede Wereldoorlog, terwijl de opera zelf helemaal niet over de oorlog gaat. De muziek heeft wel een belangrijke betekenis gekregen voor hoop en wanhoop tijdens de oorlog.


Bekijk ook de documentaire ‘De kinderopera van Theresienstadt’.